Πως μπορούμε να καταλάβουμε ότι ένα παιδί δυσκολεύεται με την αλλεργία του;

Οι τροφικές αλλεργίες δεν επηρεάζουν μόνο το σώμα του παιδιού, αλλά και το ψυχισμό του. Σε μια καθημερινότητα που χρειάζεται διαρκή επαγρύπνηση (π.χ έλεγχος συστατικών, φόβος για αντιδράσεις), δεν είναι σπάνιο ένα παιδί να νιώσει ανασφάλεια, άγχος ή και ενοχές. Αυτά τα συναισθήματα όμως δεν εκφράζονται πάντα με λόγια.

Ως γονείς ή ειδικοί, είναι σημαντικό να παρατηρούμε τις συμπεριφορές των παιδιών μας καθώς κάποιες αλλαγές ενδέχεται να δείχνουν πως το παιδί δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στην καθημερινότητά του με την  αλλεργία.

Ποια σημάδια ενδεχομένως μπορούνα να μας προβληματίσουν;

1. Υπερβολικός φόβος γύρω από το φαγητό
   Το παιδί ρωτά διαρκώς τι περιέχει το φαγητό, αποφεύγει να φάει ακόμα και γνωστές τροφές ή δείχνει να χάνει την εμπιστοσύνη του στους ενήλικες.
2. Αυξημένη εξάρτηση από τους γονείς
   Δυσκολεύεται να απομακρυνθεί, φοβάται να μείνει μόνο του ή να πάει σε σχολικές εκδρομές, ακόμα κι αν έχουν ληφθεί όλα τα μέτρα ασφαλείας.
3. Κοινωνική απομόνωση ή ντροπή
   Αποφεύγει πάρτι, δραστηριότητες ή δεν θέλει να φάει μπροστά σε άλλα παιδιά. Νιώθει «διαφορετικό» ή «πρόβλημα».
4. Σωματικές ενοχλήσεις χωρίς ιατρική εξήγηση
   Παραπονιέται συχνά για πονοκέφαλο, πόνο στην κοιλιά ή τάση για εμετό, χωρίς να εντοπίζεται αλλεργική αντίδραση — σημάδια που μπορεί να σχετίζονται με άγχος.
5. Αρνητική αυτοεικόνα και χαμηλή αυτοεκτίμηση
   Λέει φράσεις όπως «είμαι χαλασμένος», «είμαι βάρος», «θα πάθω κάτι κακό». Ο φόβος για σοβαρές αντιδράσεις μπορεί να χρωματίζει συνολικά την αντίληψή του για τον εαυτό του.
6. Υπερέλεγχος και ανάγκη για τελειότητα
   Το παιδί μπορεί να γίνεται αυστηρό με τον εαυτό του και τους άλλους. Νιώθει πανικό όταν κάτι ξεφεύγει από το «πρωτόκολλο» ή προσπαθεί να προβλέψει τα πάντα.

Τι μπορούμε να κάνουμε ως γονείς ή ειδικοί;

• Δημιουργούμε ασφαλή χώρο για συζήτηση, χωρίς να πιέζουμε. Το παιδί πρέπει να νιώσει ότι μπορεί να εκφράσει φόβους χωρίς να θεωρηθεί «υπερβολικό».
• Παρατηρούμε αλλαγές στη συμπεριφορά, όχι μόνο στα λόγια.
• Αναγνωρίζουμε και τιμούμε τα συναισθήματά του, χωρίς να τα μειώνουμε. Είναι καλό να αποφεύγουμε εκφράσεις όπως «δεν είναι τίποτα», «μην κάνεις έτσι».
• Ζητάμε ψυχολογική υποστήριξη αν τα σημάδια εμμένουν ή δυσκολεύουν την καθημερινότητα του παιδιού.

Το να μεγαλώνει κανείς με τροφική αλλεργία είναι ένας «αόρατος αγώνας» που δεν φαίνεται πάντα στους άλλους. Με σωστή ενημέρωση, συναισθηματική ασφάλεια και έγκαιρη υποστήριξη, μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να νιώσουν ότι δεν είναι μόνα  και ότι μπορούν να ζουν με αλλεργία, χωρίς να φοβούνται τη ζωή.

Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την αξιολόγηση από ειδικό ψυχικής υγείας. Κάθε παιδί είναι μοναδικό και εκδηλώνει διαφορετικά τις δυσκολίες ή τις ανάγκες του. Ορισμένες συμπεριφορές μπορεί να αποτελούν φυσιολογικές αντιδράσεις προσαρμογής και όχι απαραίτητα ένδειξη προβλήματος. Αν οι γονείς ανησυχούν ή δυσκολεύονται να κατανοήσουν τις αντιδράσεις του παιδιού τους, είναι σημαντικό να ζητήσουν καθοδήγηση από ειδικό.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία:

Cummings, A. J., Knibb, R. C., King, R. M., & Lucas, J. S. (2010). The psychosocial impact of food allergy and food hypersensitivity in children, adolescents and their families: A review. Allergy, 65(8), 933–945. https://doi.org/10.1111/j.1398-9995.2010.02342.x

Herbert, L. J., & Dahlquist, L. M. (2008). Perceived history of anaphylaxis and parental coping and anxiety in pediatric food allergy. Annals of Allergy, Asthma & Immunology, 100(4), 340–345. https://doi.org/10.1016/S1081-1206(10)60591-2

LeBovidge, J. S., Strauch, H., Kalish, L. A., & Schneider, L. C. (2009). Assessment of psychological distress among children and adolescents with food allergy. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 124(6), 1282–1288. https://doi.org/10.1016/j.jaci.2009.08.020

Mansfield, L. E., & Sicherer, S. H. (2019). The psychological burden of food allergy. Annals of Allergy, Asthma & Immunology, 123(2), 129–135. https://doi.org/10.1016/j.anai.2019.05.012

Sampson, M. A., Munoz-Furlong, A., & Sicherer, S. H. (2006). Risk-taking and coping strategies of adolescents and young adults with food allergy. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 117(6), 1440–1445. https://doi.org/10.1016/j.jaci.2006.03.009

Springston, E. E., Smith, B., Shulruff, J., Pongracic, J. A., Holl, J. L., & Gupta, R. S. (2010). Parental perceptions in food allergy management: The child’s quality of life and anxiety in pediatric food allergy. Pediatric Allergy and Immunology, 21(4 Pt 2), e440–e446. https://doi.org/10.1111/j.1399-3038.2010.00949.x