Ημικρανία και Ψυχική Υγεία: Περισσότερο συνδεδεμένες απ’ όσο νομίζουμε.

Η ημικρανία δεν είναι απλός πονοκέφαλος. Πρόκειται για μια νευρολογική πάθηση που μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την προσωπική, επαγγελματική και κοινωνική ζωή των ασθενών. Εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με αυτήν την κατάσταση και συχνά αισθάνονται ότι το περιβάλλον τους δεν κατανοεί πλήρως τη σοβαρότητά της.

Σύμφωνα με στοιχεία του 2021, η ημικρανία εμφανίζεται σε περίπου 15% του παγκόσμιου πληθυσμού και πλήττει περισσότερο τις γυναίκες. Εμφανίζεται τρεις έως τέσσερις φορές συχνότερα σε σχέση με τους άντρες και συχνά με μεγαλύτερη ένταση. Αυτό, μπορεί να οφείλεται σε ορμονικούς παράγοντες στους οποίους όμως δεν θα αναφερθούμε αναλυτικά εδώ, καθώς δεν είναι το επίκεντρο του άρθρου.

Ημικρανία και Ψυχική Υγεία, πως συνδέονται?

Ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία που έχει αναδείξει η έρευνα είναι η συννοσηρότητα της ημικρανίας με ψυχικές διαταραχές. 

Άτομα που πάσχουν από ημικρανία έχουν 2 έως 10 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν κατάθλιψη ή αγχώδη διαταραχή σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Περισσότεροι από τους μισούς θα βιώσουν κάποια στιγμή αγχώδη συμπτώματα στη ζωή τους.

Αυτή η σχέση είναι αμφίδρομη.
Το άγχος και η κατάθλιψη μπορούν να πυροδοτήσουν ή να επιδεινώσουν τις κρίσεις.
Επίσης, αποτελούν σημαντικό παράγοντα κινδύνου για τη μετάβαση από επεισοδιακή σε χρόνια ημικρανία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την καθημερινότητα και τη λειτουργικότητα του ατόμου.
Παράλληλα, οι ίδιες οι κρίσεις ημικρανίας οδηγούν σε μεγαλύτερη ψυχική επιβάρυνση και μείωση της ποιότητας ζωής.

Το άγχος και η κατάθλιψη στην ημικρανία

Έρευνες δείχνουν ότι το άγχος έχει ισχυρότερη σχέση με την ημικρανία σε σχέση με την κατάθλιψη. Τα συμπτώματα που φαίνεται να συνδέονται περισσότερο είναι:

• αδυναμία να σταματήσει ή να ελέγξει κάποιος την ανησυχία του
• δυσκολία στη χαλάρωση
• αίσθημα νευρικότητας ή έντασης
• υπερβολική ανησυχία για πολλά διαφορετικά θέματα

Στην κατάθλιψη, τα πιο σχετικά συμπτώματα δεν είναι τόσο τα συναισθηματικά (π.χ. θλίψη), αλλά τα σωματικά: κόπωση, αλλαγές στην όρεξη και προβλήματα ύπνου. Ακόμη και ήπια συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης μπορούν να συνδεθούν με την εμφάνιση και την επιδείνωση των κρίσεων.

Το στίγμα γύρω από την ημικρανία

Το στίγμα γύρω από την ημικρανία και την ψυχική υγεία δυσχεραίνει την αναζήτηση βοήθειας: πολλοί ασθενείς διστάζουν να επισκεφθούν γιατρό ή να μιλήσουν στον χώρο εργασίας τους, φοβούμενοι την κριτική. Αυτό έχει ως συνέπεια καθυστερημένες διαγνώσεις και επιδείνωση της κατάστασης.

Τα άτομα με ημικρανία συχνά νιώθουν ότι η κοινωνία δεν καταλαβαίνει τι σημαίνει να ζεις με αυτή την πάθηση. Πολλοί αισθάνονται ότι ακόμη και οι επαγγελματίες υγείας δεν δίνουν την προσοχή που χρειάζεται, ενώ αρκετοί θεωρούν πως η ημικρανία επηρεάζει αρνητικά τον τρόπο που τους βλέπει ο εργοδότης τους. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που επιλέγουν να μην αποκαλύπτουν καν την πάθησή τους, φοβούμενοι την κριτική ή την παρεξήγηση. 

Αντίστοιχα, έρευνες σε άτομα που δεν έχουν ημικρανία δείχνουν ότι συχνά κυριαρχούν λανθασμένες αντιλήψεις, όπως ότι η ημικρανία χρησιμοποιείται ως δικαιολογία για να αποφευχθούν υποχρεώσεις ή ότι είναι αποτέλεσμα ανθυγιεινών συνηθειών. Ένα άλλο σοκαριστικό εύρημα είναι πως το 75% των συζύγων ατόμων με ημικρανία, δεν πίστευαν τα παράπονα των συντρόφων τους για τον πόνο.

Όλα αυτά αναδεικνύουν το βάρος του κοινωνικού στίγματος, που κάνει ακόμη πιο δύσκολη την καθημερινότητα των πασχόντων. Το αποτέλεσμα είναι συναισθήματα θυμού, μοναξιάς και θλίψης. Οι ασθενείς συχνά νιώθουν «αόρατοι» και παρεξηγημένοι.

Λύσεις και προοπτικές

Ωστόσο, υπάρχουν λύσεις. Εκτός από τη φαρμακευτική θεραπεία, η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT), η ψυχοεκπαίδευση, οι τεχνικές χαλάρωσης και το mindfulness φαίνεται να μειώνουν τη συχνότητα των κρίσεων και να βελτιώνουν την ποιότητα ζωής. 

Η CBT, ειδικότερα, μεταξύ άλλων βοηθάει τους ασθενείς:

• Να αναγνωρίσουν τα ερεθίσματα που πυροδοτούν τις κρίσεις
• Να αλλάξουν τον τρόπο που σκέφτονται και αντιδρούν στον πόνο
• Να εφαρμόσουν στρατηγικές αυτορρύθμισης.

Η ημικρανία είναι μια πάθηση που απαιτεί ολοκληρωμένη προσέγγιση. Δεν αφορά μόνο τον πόνο, αλλά και την ψυχική υγεία, το κοινωνικό στίγμα και την καθημερινή λειτουργικότητα. Ιδιαίτερα για τις γυναίκες, που επιβαρύνονται δυσανάλογα, η κατανόηση και η υποστήριξη είναι ζωτικής σημασίας.

Το να κατανοούμε και να σεβόμαστε την ημικρανία δεν είναι μόνο ιατρική ανάγκη, αλλά και ανθρώπινη.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε περισσότερα στον παρακάτω σύνδεσμο, όπου μαζί με τον Νευρολόγο Δ. Ρίκο συζητήσαμε για την ημικρανία και τη σχέση που έχει με την ψυχική υγεία:

Ενδεικτική Βιβλιογραφία:

Ashina, M., Terwindt, G. M., Al-Karagholi, M. A.-M., de Boer, I., Lee, M. J., Hay, D. L., Schulte, L. H., Hadjikhani, N., Sinclair, A. J., Ashina, H., et al. (2021). Migraine: Disease characterisation, biomarkers, and precision medicine. The Lancet, 397(10283), 1496–1504. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)32160-7

Ashina, S., Serrano, D., Lipton, R. B., Maizels, M., Manack, A. N., Turkel, C. C., Reed, M. L., & Buse, D. C. (2012). Depression and risk of transformation of episodic to chronic migraine. The Journal of Headache and Pain, 13(8), 615–624. https://doi.org/10.1007/s10194-012-0479-9

Bae, J., Sung, H.-K., Kwon, N.-Y., Go, H.-Y., Kim, T.-J., Shin, S.-M., & Lee, S. (2020). Cognitive behavioral therapy for migraine headache: A systematic review and meta-analysis. Journal of Headache and Pain, 21, 78. https://doi.org/10.1186/s10194-020-01157-y

Breslau, N., Davis, G. C., & Andreski, P. (1991). Migraine, psychiatric disorders, and suicide attempts: An epidemiologic study of young adults. Psychiatry Research, 37(1), 11–23. https://doi.org/10.1016/0165-1781(91)90102-U

Jacobs, G. D. (2001). Clinical applications of the relaxation response and mind–body interventions. Journal of Alternative & Complementary Medicine, 7(Suppl. 1), S93–S101. https://doi.org/10.1089/107555301753393757

Lipton, R. B., Hamelsky, S. W., Kolodner, K. B., Steiner, T. J., & Stewart, W. F. (2000). Migraine, quality of life, and depression: A population-based case–control study. Neurology, 55(5), 629–635. https://doi.org/10.1212/WNL.55.5.629

Lucchetti, G., Oliveira, A. B., Mercante, J. P., & Peres, M. F. (2012). Anxiety and fear-avoidance in musculoskeletal pain. Current Pain and Headache Reports, 16(5), 399–406. https://doi.org/10.1007/s11916-012-0276-0

Mercante, J. P., Peres, M. F., & Guendler, V. (2005). Depression in chronic migraine: Severity and clinical features. Arquivos de Neuro-Psiquiatria, 63(2A), 217–220. https://doi.org/10.1590/S0004-282X2005000200014

Minen, M. T., Begasse de Dhaem, O., Kroon Van Diest, A., et al. (2016). Migraine and its psychiatric comorbidities. Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry, 87(7), 741–749. https://doi.org/10.1136/jnnp-2015-312233

Ng, Q. X., Venkatanarayanan, N., & Kumar, L. (2017). A systematic review and meta-analysis of the efficacy of cognitive behavioral therapy for the management of pediatric migraine. Headache: The Journal of Head and Face Pain, 57(3), 349–362. https://doi.org/10.1111/head.13016

Oedegaard, K. J., Neckelmann, D., Mykletun, A., et al. (2006). Migraine with and without aura: Association with depression and anxiety disorder in a population-based study (The HUNT Study). Cephalalgia, 26(1), 1–6. https://doi.org/10.1111/j.1468-2982.2005.01000.x

Peng, W., Lauche, R., Frawley, J., Sibbritt, D., & Adams, J. (2018). Utilization of complementary and alternative medicine and conventional medicine for headache or migraine during pregnancy: A cross-sectional survey of 1835 pregnant women. Complementary Therapies in Medicine, 41, 192–195. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2018.09.007

Seng, E. K., Singer, A. B., Metts, C., Grinberg, A. S., Patel, Z. S., Ma, M. M., Ma, L. R., Day, M., Minen, M. T., Lipton, R. B., et al. (2019). Does mindfulness-based cognitive therapy for migraine reduce migraine-related disability in people with episodic and chronic migraine? A Phase 2b pilot randomized clinical trial. Headache: The Journal of Head and Face Pain, 59(9), 1448–1467. https://doi.org/10.1111/head.13613

Stovner, L. J., Hagen, K., Linde, M., et al. (2022). The global prevalence of headache: An update, with analysis of the influences of methodological factors on prevalence estimates. The Journal of Headache and Pain, 23(34). https://doi.org/10.1186/s10194-022-01322-4

Treadwell, J. R., Tsou, A. Y., Rouse, B., Ivlev, I., Fricke, J., Buse, D. C., Powers, S. W., Minen, M., Szperka, C. L., & Mull, N. K. (2020). Behavioral interventions for migraine prevention: A systematic review and meta-analysis. Journal of General Internal Medicine, 35(9), 2724–2732. https://doi.org/10.1007/s11606-020-05624-x

Vilanilam, G. K., Badi, M. K., Meschia, J. F., & Vilanilam, G. K. (2018). Destigmatizing migraine. Cureus, 10(5).

Waliszewska-Prosół, M., Montisano, D. A., Antolak, M., et al. (2024). The impact of primary headaches on disability outcomes: A literature review and meta-analysis to inform future iterations of the Global Burden of Disease study. The Journal of Headache and Pain, 25(1), 27. https://doi.org/10.1186/s10194-024-01700-4

Wells, R. E., Burch, R., Paulsen, R. H., Wayne, P. M., Houle, T., & Loder, E. (2014). Meditation for migraines: A pilot randomized controlled trial. Headache: The Journal of Head and Face Pain, 54(9), 1484–1495. https://doi.org/10.1111/head.12420

Young, W. B. (2018). The Stigma of Migraine Stigma leads to loss of status and diminished quality of life. Pract Neurol.