Διαταραχές της φωνής και Ψυχική Υγεία

Η φωνή είναι ένα βασικό εργαλείο ανθρώπινης επικοινωνίας. Μέσω αυτής εκφράζουμε ανάγκες, σκέψεις, συναισθήματα και αποκαλύπτονται πληροφορίες για το άτομο που μιλά, όπως η ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο, το φύλο και ο τόπος καταγωγής.

Οι διαταραχές στη φωνή (δυσφωνία ή διαταραχές στη φώνηση) μπορεί να προκύψουν από διάφορα αίτια, όπως παθήσεις του λάρυγγα ή ψυχογενείς διαταραχές. Συνήθως εκδηλώνονται ως αλλοιώσεις στο ύψος, την ένταση ή την ποιότητα της φωνής. Συνοδεύονται συχνά από πόνο, δυσκολία ή κούραση στην ομιλία και σε ορισμένες περιπτώσεις, από απώλεια φωνής.

Η σύνδεση μεταξύ φωνητικών διαταραχών και ψυχικής υγείας είναι στενή. Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι οι φωνητικές διαταραχές επηρεάζουν την ψυχική υγεία και, αντίστροφα, οι ψυχικές διαταραχές μπορεί να επιδεινώσουν τις διαταραχές της φωνής.

Το στρες έχει αρνητική επίδραση στον τρόπο ομιλίας. Μελέτες έχουν δείξει ότι σε καταστάσεις φόβου, ο τόνος της φωνής ανεβαίνει και η ομιλία επιταχύνεται. Σε ασθενείς με κατάθλιψη, η φωνή είναι συχνά χαμηλότερης έντασης και μονότονη.

Όσοι αντιμετωπίζουν διαταραχή στη φωνή – ανεξαρτήτως αιτίας – βιώνουν συχνά συναισθηματική δυσφορία και παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης. Μπορεί να ανησυχούν έντονα για την υγεία τους, να εμφανίζουν συμπτώματα διατροφικών διαταραχών ή και διαταραχής προσαρμογής. Έρευνες δείχνουν επίσης συσχέτιση με χαρακτηριστικά όπως η τελειομανία, η έλλειψη διεκδικητικότητας και η δυσκολία στη διαχείριση αρνητικών συναισθημάτων.

Άτομα με φωνητικές διαταραχές αναφέρουν χαμηλή ποιότητα ζωής. Σε σχετική έρευνα, ασθενείς με δυσφωνία αξιολόγησαν την ποιότητα ζωής τους σε επίπεδα παρόμοια με εκείνα ασθενών που πάσχουν από χρόνιες παθήσεις, όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.

Οι φωνητικές διαταραχές δυσχεραίνουν ή και εμποδίζουν την επικοινωνία, προκαλώντας επικοινωνιακή αναπηρία. Ομάδες επαγγελματιών που χρησιμοποιούν έντονα τη φωνή στην εργασία τους (τραγουδιστές, δάσκαλοι, ψάλτες, νηπιαγωγοί, δικηγόροι κ.ά.) είναι ιδιαίτερα ευάλωτες. Για αυτούς, η διαταραχή στη φωνή επηρεάζει την αποδοτικότητα, την αίσθηση αυτο-αποτελεσματικότητας και την αυτοεκτίμηση. Οι επιπτώσεις επεκτείνονται και στις διαπροσωπικές σχέσεις, καθώς συχνά τα άτομα με δυσφωνία απομονώνονται και περιθωριοποιούνται. Η απώλεια της φωνής μπορεί να βιωθεί ως απώλεια ταυτότητας ή ακόμη και ως πένθος.

Είναι ξεκάθαρο ότι μια διαταραχή στη φωνή επηρεάζει πολλούς τομείς της ζωής: την εργασία, τις σχέσεις, την εικόνα του εαυτού. Η σωστή ενημέρωση για την υγιεινή της φωνής αποτελεί σημαντικό βήμα για την πρόληψη.

Η αντιμετώπιση των φωνητικών διαταραχών εξαρτάται από τη σοβαρότητα και την αιτία τους. Πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας και να είναι εξατομικευμένη, ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες κάθε ατόμου και να διασφαλίζει την αποτελεσματική θεραπεία και αποκατάσταση.

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση των διαταραχών της φωνής. Παράγοντες όπως το άγχος, το στρες και οι διαταραχές της διάθεσης επηρεάζουν αρνητικά τη φωνητική υγεία. Η ψυχοθεραπεία βοηθά στη διαχείριση αυτών των ψυχικών επιβαρύνσεων, προσφέροντας κατάλληλες τεχνικές και στρατηγικές. Συγκεκριμένα, έχει φανεί ότι οι ασθενείς που συνδύασαν θεραπεία για τη  φωνής τους και Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία (ΓΣΨ) ένιωθαν μεγαλύτερη  ευεξία, και είχαν λιγότερα συμπτώματα  άγχους, κατάθλιψης και λιγότερες υποτροπές.

Βιβλιογραφία:

Baker, J. (2008). The role of psychogenic and psychosocial factors in the development of functional voice disorders. International journal of speech-language pathology, 10(4), 210-230.

Gray, H., Coman, L., Walton, C., Thorning, S., Cardell, E., & Weir, K. A. (2021). A comparison of voice and psychotherapeutic treatments for adults with functional voice disorders: a systematic review. Journal of Voice.

Jordan, V. A., Lunos, S., Sieger, G., Horvath, K. J., Cohen, S., & Misono, S. (2020). Association of voice and mental health diagnoses with differences in voice‐related care utilization. The Laryngoscope, 130(6), 1496-1502.

Jordan, V. A., Cohen, S., Lunos, S., Horvath, K. J., Sieger, G., & Misono, S. (2020). Mental health and Dysphonia: which comes first, and does that change care utilization?. The Laryngoscope, 130(5), 1243-1248.

Miller, T., Deary, V., & Patterson, J. (2014). Improving access to psychological therapies in voice disorders: a cognitive behavioural therapy model. Current opinion in otolaryngology & head and neck surgery, 22(3), 201-205.

O’Hara, J., Miller, T., Carding, P., Wilson, J., & Deary, V. (2011). Relationship between fatigue, perfectionism, and functional dysphonia. Otolaryngology–Head and Neck Surgery, 144(6), 921-926.

Εξαρχάκος, Γ. (2001). Φυσιοπαθολογία της φωνής. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.