Υποτροπιάζουσες Ουρολοιμώξεις και Ψυχική Υγεία (Μέρος Β): Τι βοηθά ψυχολογικά

Πρακτικά βήματα για να διαχειριστούμε το άγχος γύρω από τις υποτροπές, και πώς να μιλήσουμε αποτελεσματικά με τον ειδικό υγείας μας.

Στο προηγούμενο άρθρο είδαμε γιατί οι υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις έχουν πραγματικό ψυχολογικό αντίκτυπο, τον φαύλο κύκλο σωματικών  συμπτωμάτων και σκέψης, και δύο μύθους (υγιεινή, σεξ) που δημιουργούν άδικη ενοχή. Εδώ θα δούμε πιο αναλυτικά τι βοηθά, ξεκινώντας από κάποιες συνηθισμένες «παγίδες» της σκέψης.

Γνωστικές παγίδες που ενισχύουν το άγχος

Όταν ζούμε με μια κατάσταση που επαναλαμβάνεται, το μυαλό μας «μαθαίνει» ορισμένα μοτίβα σκέψης που, τείνουν να ενισχύουν το άγχος αντί να το μειώνουν. Η αναγνώρισή τους είναι το πρώτο βήμα για να τα αντιμετωπίσουμε.

Καταστροφολογία

Η σκέψη: «Άρχισε πάλι. Η μέρα καταστράφηκε» ή «Αν ξαναρχίσει, δεν θα μπορέσω να κάνω τίποτα». Πιο λειτουργική σκέψη: «Μπορεί η μέρα να γίνει πιο δύσκολη, αλλά δεν ξέρω ακόμη πώς θα εξελιχθεί». Ο στόχος δεν είναι να πιστέψουμε ότι όλα θα πάνε τέλεια, αλλά να μην τρομοκρατούμε τον εαυτό μας χωρίς λόγο.

Πρόβλεψη του μέλλοντος

Η σκέψη: «Σίγουρα θα μου ξανασυμβεί» ή «Ξέρω ότι θα χαλάσει η βραδιά». Πιο λειτουργική σκέψη: «Δεν μπορώ να γνωρίζω τι θα συμβεί· μπορώ να προετοιμαστώ χωρίς να θεωρώ βέβαιο το χειρότερο σενάριο». Η προετοιμασία είναι χρήσιμη, η βεβαιότητα της καταστροφής όχι.

Όλα ή τίποτα

Η σκέψη: «Αν δεν μπορώ να λειτουργήσω στο 100%, δεν έχει νόημα να κάνω τίποτα». Πιο λειτουργική σκέψη: «Ίσως σήμερα λειτουργώ στο 60%, αυτό δεν σημαίνει ότι η μέρα είναι χαμένη». Το 60% είναι πάντα περισσότερο από το 0%.

Υπεργενίκευση

Η σκέψη: «Συνέβη την προηγούμενη φορά που ήμουν διακοπές, άρα κάθε φορά θα συμβαίνει αυτό στις διακοπές». Πιο λειτουργική σκέψη: «Κάποιες φορές συνέβη, αυτό δεν σημαίνει ότι θα συμβαίνει πάντα». Το «μερικές φορές» δεν είναι το ίδιο με το «πάντα».

Συναισθηματική λογική

Η σκέψη: «Φοβάμαι, άρα κάτι πολύ κακό θα συμβεί». Πιο λειτουργική σκέψη: «Το ότι φοβάμαι δεν σημαίνει ότι βρίσκομαι σε κίνδυνο». Το συναίσθημα είναι πληροφορία, δεν είναι πάντα γεγονός.

Επιλεκτική προσοχή στο σύμπτωμα

Η συνήθεια να παρακολουθούμε συνεχώς το σώμα μας, «πονάω τώρα; μήπως ξεκινά; Θέλω να πάω τουαλέτα;», έχει ένα κόστος: όσο περισσότερο το «σκανάρουμε», τόσο μεγαλύτερο χώρο καταλαμβάνει στην εμπειρία μας. Πιο λειτουργική στάση: «Παρατηρώ τα συμπτώματα χωρίς να τα ελέγχω διαρκώς». Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην παρατήρηση και στην εμμονική παρακολούθηση.

Πέρα από τις σκέψεις: τι άλλο βοηθά

Εξίσου σημαντικό είναι να αναγνωρίζουμε το άγχος πριν συσσωρευτεί, ρωτώντας τακτικά: πώς είναι ο ύπνος μου; Πόσο πιεσμένος/η νιώθω; Έχω χρόνο για ξεκούραση; Χρήσιμο είναι επίσης να παραμένουμε ενεργοί/ές όσο είναι εφικτό, προσαρμόζοντας, όχι ακυρώνοντας, τις δραστηριότητές μας, να καλλιεργούμε αυτοσυμπόνια αντί για αυστηρή αυτοκριτική, και να μη διστάζουμε να ζητάμε υποστήριξη από το περιβάλλον μας ή από επαγγελματίες υγείας.

Πώς να μιλήσουμε με τον ειδικό υγείας

Η καλή επικοινωνία με τον γιατρό κάνει μεγάλη διαφορά. Ένα απλό ημερολόγιο συμπτωμάτων πριν το ραντεβού, η ειλικρίνεια για το πώς επηρεάζεται η καθημερινότητά μας (και όχι μόνο το σώμα), και η καταγραφή των 2-3 πιο σημαντικών ερωτήσεων που θέλουμε οπωσδήποτε να απαντηθούν, βοηθούν σημαντικά.

Είναι επίσης σημαντικό να μη φεύγουμε από το ραντεβού με αμφιβολίες. Να ζητάμε απλές εξηγήσεις όποτε χρειάζεται, και να ζητάμε να επαναληφθούν σημαντικές πληροφορίες αν κάτι δεν έμεινε ξεκάθαρο.

Κλείνοντας

Οι υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις είναι μια πραγματική κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει βαθιά την καθημερινότητα και την ψυχική υγεία. Δεν χρειάζεται να την αντιμετωπίζουμε μόνοι μας, και σίγουρα δεν χρειάζεται να την αντιμετωπίζουμε με ενοχή. Η ενημέρωση, η συνεργασία με τους ειδικούς, η υποστήριξη από το περιβάλλον μας και η φροντίδα της ψυχικής μας υγείας μπορούν να κάνουν σημαντική διαφορά. Το στίγμα δεν βασίζεται στην πραγματικότητα, η σιωπή δεν προστατεύει κανέναν.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Beck, A. T. (1976). Cognitive therapy and the emotional disorders. International Universities Press.

MacBeth, A., & Gumley, A. (2012). Exploring compassion: A meta-analysis of the association between self-compassion and psychopathology. Clinical Psychology Review, 32(6), 545–552.

Neff, K. D. (2003). The development and validation of a scale to measure self-compassion. Self and Identity, 2(3), 223–250.

Neff, K. D., & Germer, C. K. (2013). A pilot study and randomized controlled trial of the mindful self-compassion program. Journal of Clinical Psychology, 69(1), 28–44.